Jöfnunarframlög
Jöfnunarframlög skiptast í tekjujöfnunarframlög og útgjaldajöfnunarframlög
Tekjujöfnunarframlög
Jöfnunarsjóður úthlutar tekjujöfnunarframlögum til þeirra sveitarfélaga sem hafa lægri skatttekjur en sambærileg sveitarfélög.
Jöfnunin fer þannig fram að sveitarfélögum er skipt í fjóra viðmiðunarflokka eftir íbúafjölda. Á grundvelli skrár um fullnýtingu tekjustofna sveitarfélaga, sem samgönguráðuneytið tekur árlega saman í samvinnu við Samband íslenskra sveitarfélaga, eru reiknaðar út meðaltekjur sveitarfélaga á íbúa í hverjum viðmiðunarflokki. Við gerð skrár um fullnýtingu tekjustofna sveitarfélaga skal einnig taka tillit til jöfnunarframlaga sem sveitarfélög fá vegna lækkunar tekna af fasteignaskatti. Ef meðaltekjur á íbúa í sveitarfélagi eru lægri en allt að 97% af meðaltekjum á hvern íbúa í öllum sveitarfélögum í viðkomandi viðmiðunarflokki er greitt tekjujöfnunarframlag sem nemur allt að mismuninum.
Framlögin eru greidd án umsókna að 3/4 hlutum fyrir 1. nóvember ár hvert en endanlegt uppgjör fer fram fyrir árslok á grundvelli leiðréttrar skrár um álagðar skatttekjur sveitarfélaga.
Einungis kemur til úthlutunar og greiðslu framlags hafi sveitarfélag fullnýtt heimild sína til álagningar útsvars.
Útgjaldajöfnunarframlög
Til útgjaldajöfnunarframlaga er varið þeim tekjum sjóðsins sem eru umfram ráðstöfun annarra framlaga.
Hlutverk útgjaldajöfnunarframlaga er að mæta mismunandi útgjaldaþörf sveitarfélaga á grundvelli stærðarhagkvæmni og tekna þeirra, að teknu tilliti til þeirra þátta sem áhrif hafa á útgjaldaþörf.
Framlögin eru greidd mánaðarlega, en þó er haldið eftir 10% af áætluðum útgjaldajöfnunarframlögum til að mæta því ef tekjur sjóðsins verða minni en áætlað er hverju sinni. Endanlegt uppgjör útgjaldajöfnunarframlaga fer fram í desember.
Útgjaldajöfnunarframlögunum er skipt í A- og B- hluta. Í A- hlutanum eru framlögin reiknuð út á grundvelli eftirfarandi viðmiðunarþátta: Íbúafjölda 0 - 5 ára, 6 - 15 ára, 16 - 66 ára, 67 - 80 ára, 81 ára og eldri, fjölda innflytjenda 0 - 5 ára, fjarlægða innan sveitarfélaga, fjölda þéttbýlisstaða umfram einn, fækkunar íbúa og snjómoksturs í þéttbýli.
B – hluti útgjaldajöfnunarframlaga nær til framlaga vegna skólaaksturs úr dreifbýli
Breyting hefur verið gerð á útreikningi og úthlutun framlaga vegna skólaaksturs úr dreifbýli. Framlögin eru nú sjálfstæð eining innan útgjaldajöfnunarframlaga sjóðsins og taka ekki sömu hlutfallslegu hækkunum og önnur viðmið framlaganna. Framlögin vegna skólaaksturs eru eins og önnur viðmið útgjaldajöfnunarframlaga tekjuskert hjá þeim sveitarfélögum sem hafa hlutfallslega háar tekjur á íbúa miðað við önnur sveitarfélög. Um tvenns konar úthlutun framlaga er að ræða:
- Á grundvelli áætlanagerðar er byggir á upplýsingum frá sveitarfélögum um akstursleiðir úr dreifbýli sveitarfélags og fjölda grunnskólabarna á hverri leið sem eiga heimili lengra en 3,0 km. frá skóla, miðað við 1. október ár hvert. Útreikningur framlaga byggir á lengstu akstursvegalengd innan hverrar leiðar frá heimili að skóla. Vegalengdin er margfölduð með stuðli er tekur mið af stærð ökutækis eftir fjölda barna á hverri leið, miðað við akstur fram og til baka, að teknu tilliti til fjölda skóladaga á viðkomandi skólaári samkvæmt upplýsingum frá menntamálaráðuneyti.
- Á grundvelli umsókna í lok hvers fjárhagsárs vegna íþyngjandi kostnaðar umfram framlög, að mati sveitarstjórnar, við akstur grunnskólabarna úr dreifbýli á árinu, sem eiga heimili lengra en 3,0 km. frá skóla. Ítarleg greinargerð sveitarfélags skal fylgja umsókn um viðbótarframlag vegna íþyngjandi kostnaðar umfram tekjur að mati sveitarstjórnar. Umsókn skal hafa borist Jöfnunarsjóði eigi síðar en 15. desember á viðkomandi ári.
Ráðherra hefur sett vinnureglur um úthlutun framlagsins skv. tillögum ráðgjafarnefndar sjóðsins að fenginni umsögn Sambands íslenskra sveitarfélaga.